Disk Kayması Nedir? Disk Kayması Nedenleri? Tedavi Yöntemleri

Disk kayması ağrıya yol açabilir ve zamanla normal hareketi kısıtlar. Ancak, vakaların büyük bir bölümü, zamanla tam olarak iyileşir. Sırt ve bel sorunları, ağrılı rahatsızlıkların en sık rastlanan nedenlerindendir. Sırt ağrısının birçok nedeni vardır; disk kayması bunlardan yalnızca biridir. Aslında, birçok sırt ağrısı vakasında ağrı kendiliğinden geçer. Tıbbi tedavi, ancak ağrı yineliyorsa ve çok şiddetliyse uygulanır.

1. Disk Kayması Nedir?

Omurgamız, birbirinin üzerine dizilmiş “vertebra” adı verilen kemiklerden oluşur. Bu kemiklerin her birinin arasında, şok emici görevi gören, jöle benzeri bir merkeze (nucleus pulposus) ve sert bir dış halkaya (annulus fibrosus) sahip diskler bulunur.

Disk kayması, bu disklerin dış halkasının zayıflaması veya yırtılması sonucunda içteki yumuşak dokunun dışarı sızmasıdır. Bu sızıntı, yakınlardaki sinirlere baskı yaparak ağrı, uyuşma veya güç kaybına neden olur. Yanlış bilinenin aksine disk yerinden tamamen “kaymaz”; sadece yapısı bozularak dışarı doğru taşar.

Kadınlarda Sık Görülen Üreme Sağlığı Sorunları

×

2. Disk Kayması Türleri Nelerdir?

Disk kayması, omurganın hangi bölgesinde meydana geldiğine bağlı olarak sınıflandırılır:

• Bel Fıtığı (Lomber Disk Hernisi): En yaygın görülen türdür. Omurganın alt kısmında (L4-L5 veya L5-S1 seviyelerinde) gerçekleşir. Bacaklara vuran ağrı (siyatik) ile karakterizedir.

• Boyun Fıtığı (Servikal Disk Hernisi): Boyun omurlarında meydana gelir. Ağrı omuzlara, kollara ve ellere yayılabilir.

• Sırt Fıtığı (Torakal Disk Hernisi): Daha nadir görülür ancak göğüs kafesine vuran ağrılara neden olabilir.

Ayrıca hasarın derecesine göre de türlere ayrılır:

1. Bulging (Bombeleşme): Diskin dış tabakası zayıflamıştır ancak yırtılmamıştır.

2. Protrüzyon: İçteki doku belirgin şekilde dışarı doğru itilmiştir.

3. Ekstrüzyon: Dış halka yırtılmış ve jölemsi doku dışarı sızmıştır.

4. Sekestrasyon: Sızan doku ana diskten koparak omurilik kanalına düşmüştür.

3. Disk Kayması Nasıl Anlaşılır? (Tanı Süreci)

Disk kaymasından şüpheleniliyorsa mutlaka bir beyin ve sinir cerrahisi (nöroşirürji) veya fizik tedavi uzmanına başvurulmalıdır. Tanı şu aşamalardan oluşur:

• Fiziksel Muayene: Doktor, reflekslerinizi, kas gücünüzü ve yürüme yeteneğinizi test eder. “Düz bacak kaldırma testi” gibi özel testlerle sinir basısı kontrol edilir.

• Görüntüleme Yöntemleri:

  • MR (Emar): Yumuşak dokuları ve diskleri en net gösteren altın standarttır.

  • BT (Bilgisayarlı Tomografi): Kemik yapılarını incelemek için kullanılır.

  • EMG: Sinirlerdeki hasarın boyutunu ölçmek için elektrik akımıyla yapılan testtir.

4. Disk Kaymasının Nedenleri Nelerdir?

Disklerin yıpranması genellikle tek bir olaya değil, uzun süreli yanlış alışkanlıklara bağlıdır:

• Yaşlanma (Dejenerasyon): Yaş ilerledikçe diskler su kaybeder, esnekliğini yitirir ve yırtılmaya daha müsait hale gelir.

• Ağır Kaldırma: Belden bükülerek, tüm yükü omurgaya vererek ağır objeler kaldırmak disk yapısını bozar.

• Obezite: Fazla kilo, omurganın taşıdığı yükü artırarak disklerin daha hızlı yıpranmasına neden olur.

• Sedanter (Hareketsiz) Yaşam: Zayıf karın ve sırt kasları omurgayı destekleyemez.

• Sigara Kullanımı: Sigara, disklere giden kan akışını azaltarak doku onarımını engeller ve disklerin daha hızlı kurumasına yol açar.

• Genetik Faktörler: Ailede bel veya boyun fıtığı öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

5. Disk Kayması Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler fıtığın yerine ve sinire ne kadar baskı yaptığına göre değişir. Bazı insanlar hiçbir belirti göstermezken (tesadüfen MR’da çıkar), bazılarında şiddetli semptomlar görülür:

• Ekstremitelerde Ağrı: Bel fıtığında kalça ve bacakta (siyatik ağrısı); boyun fıtığında omuz ve kolda keskin, yanıcı bir ağrı.

• Uyuşma ve Karıncalanma: İlgili sinirin dağıldığı bölgede “karınca yürümesi” hissi veya his kaybı.

• Kas Güçsüzlüğü: Etkilenen sinirin kontrol ettiği kaslarda zayıflama. Örneğin; ayak parmaklarının üzerinde duramama veya eldeki eşyaları düşürme.

• Refleks Kaybı: Diz kapağı veya aşil tendonu reflekslerinde azalma.

• Acil Durum (Cauda Equina Sendromu): Beklenmedik idrar veya dışkı kaçırma, cinsel işlev bozukluğu. Bu durum acil cerrahi müdahale gerektirir.

6. Disk Kayması Tedavi Yöntemleri

Tedavi, hastanın ağrı derecesine ve nörolojik kayıplarına (güç kaybı gibi) göre planlanır. Hastaların %90’ı cerrahi dışı yöntemlerle iyileşir.

Cerrahi Olmayan Tedaviler (Konservatif)

• İlaç Tedavisi: Ağrı kesiciler (NSAİİ), kas gevşeticiler ve sinir ağrısı için özel nöropatik ilaçlar.

• Fizik Tedavi: Uzman fizyoterapist eşliğinde yapılan traksiyon (çekme), manuel terapi ve kuvvetlendirme egzersizleri.

• Enjeksiyonlar: Epidural steroid enjeksiyonları veya sinir blokajları ile bölgedeki ödem ve ağrıyı azaltmak.

Cerrahi Tedaviler

Eğer 6-8 haftalık fizik tedaviye rağmen ağrı geçmiyorsa veya ciddi kas kaybı/idrar kaçırma varsa cerrahi düşünülür:

• Mikrocerrahi (Mikrodiskektomi): Küçük bir kesiden mikroskop yardımıyla sadece sinire bası yapan disk parçasının çıkarılması.

• Kapalı (Endoskopik) Ameliyat: Kamera yardımıyla en az hasarla yapılan modern yöntem.

7. Disk Kayması Nasıl Düzelir?

Disk kayması “kendi kendine tamamen yok olan” bir şey değildir ancak vücut, dışarı sızan parçayı zamanla emebilir (rezorpsiyon). İyileşme sürecini hızlandırmak için:

1. Doğru Hareket Etmeyi Öğrenin: Eğilirken dizlerinizi bükün, dik oturun.

2. Core Bölgesini Güçlendirin: Karın ve sırt kaslarını güçlendiren egzersizler (Pilates, yüzme) omurgaya binen yükü azaltır.

3. Kilo Kontrolü: İdeal kiloya inmek disk üzerindeki basıncı doğrudan düşürür.

4. Ergonomi: Çalışma masanızı ve koltuğunuzu omurga sağlığına uygun şekilde düzenleyin.

Disk kayması yönetilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve yaşam tarzı değişiklikleri ile cerrahiye gerek kalmadan eski sağlığınıza kavuşmanız mümkündür.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir