Guatr, boyunda bulunan trioit bezinin ÅŸiÅŸmesidir ama genellikle kolayca tedavi edilebilir. Guatr, sık karşılaşılan ve genellikle tehlikeli olmayan bir rahatsızlıktır. Tiroit bezinin büyümesidir. Büyüyen trioit bezinin etkinliÄŸinde, bazen artma, bazen azalma olur. Guatr ve tiroit bezi ile ilgili hastalıklara kadınlarda daha sık rastlanılır. Bazı guatrlar ise, trioit hastalıklarından kaynaklanmazlar, nedenleri bilinmediÄŸinden bunlara, “basit guatrlar” denir.
Nedenleri
Guatrın birkaç nedeni vardır ama en sık görüleni Grave hastalığıdır (daha çok “Basedow -Grave” hastalığı olarak bilinir). Tirotoksikoz ya da tiroit hormonunun aşırı salgılanması durumunda belirtiler zayıflama, sıcaÄŸa dayanıksızlık, çarpıntı ve kalbin hızlı çarpması, aşırı terleme ve sinirliliktir. Basedow – Grave hastalığında ayrıca göz patlaklığı oluÅŸur. Tiroidin yetersiz çalışması genellikle bedenin kendi savunma mekanizmalarını (bağışıklık sistemini) tiroit bezine karşı kullanmasına baÄŸlıdır. Nedeni bilinmemektedir ama bağışıklık sisteminin kendi bedenini tanımaması ile ilgili bir hastalıktır. Tiroidin yetersiz çalışmasına bir örnek de Hashimoto hastalığıdır (hashimoto tiroiditi). Bu hastalıkta da guatr oluÅŸabilir. Tiroit hormonu yetersizliÄŸi belirtileri (miksödem) ÅŸiÅŸmanlama, saçların dökülmesi ve soÄŸuÄŸa dayanıksızlıktır. Tiroit kanseri ender görülür. Tiroidin bir virüsün etkisiyle iltihaplanması da guatr oluÅŸturabilir, ama “tiroidit” (tiroit iltihabı) diye bilinen bu durum tedavi edilebilir.
Belirtileri
Tiroit bezi büyüdüğünde, boynun önünde, ademelmasının hemen altında görünür hale gleir. Şişkinlik, zorlukla fark edilebilecek boyuttan çok büyük boyutlara kadar ulaşabilir. Ancak guatrın belirtileri genellikle çok açık değildir. Hasta çoğunlukla, tiroit bezinin aşırı ya da yetersiz çalışmasının yol açtığı şikayetler nedeniyle doktora gider. Bazen de boynunda bir şişkinlik olduğunu fark eder.
Tedavi
Guatrlı hasta doktora gittiğinde, doktor yalnız şişliği elle muayene etmekle kalmaz, ayrıca tiroidin aşırı çalışması nedeniyle kan akımının artıp artmadığını araştırmak için o bölgeyi dinleme aletiyle (stetolkop) dinler. Ardından, bazı testlerde kandaki trioit hormonunun (tioksin) düzeyini saptar ve yüksek bulursa tirotoksikoz tanısı koyar. Hipofiz bezi fazla çalışıp tiroidi uyarıyorsa, guatrın nedeni miksödemdir. Bu muyaene yöntemleri dışında, iğneyle sıvı çekerek, mikroskopta inceleme de yapılabilir.
Basit guatr rahatsız edici boyutlardaysa, 8 ay (ya da daha fazla) süreyle tiroit hormonu verilmesi şişliği yok eder. Ancak çok büyüyerek göğse kadar inip soluk almayı ve yutkunmayı engellerse, ameliyata gereksinim duyulabilir. Tiroit yetersizliğine bağlı vakalar ağızdan tiroit hormonu verilerek tedavi edilir. Guatr yinelerse, ameliyat sorunu tam anlamıyla ortadan kalkar. Ayrıca hastaya içirilecek radyoaktif iyot ile aşırı çalışan tiroit dokusunu tahrip etmek olanaklıdır.
