Baş ağrısı, çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilen ve çok sık karşılaşılan bir durumdur, bu nedenle hemen herkesin evinde ağrı kesiciler bulunur. Aşırı gürültü, uzun süren öksürük, uykusuzluk ya da gerginlik gibi basit nedenler, sağlıklı insanlarda bilebaş ağrısına neden olabilir. Ne var ki, kulak, burun, boğaz enfeksiyonları, yüksek tansiyon ve beyin damarları zedelenmesi gibi ciddi durumlar da baş ağrısı yapabilir. Baş ağrısı geçmiyorsa, yineliyorsa ya da çok fazlaysa ve baştaki ağrının yanı sıra başka belirtiler de varsa, bir doktora görünmeye gerekir.
Nedenleri
Nedenin anlaşılması için ağrının tam yerinin ve niteliğinin bilinmesi gerekir. Bu yüzden doktora ağrının ne zaman ve nerenizde başladığını olabildiğince ayrıntılı olarak anlatmanın yararı büyüktür.
Doktor, genellikle gözleri muayene eder ve hastanın tansiyonunu ölçer. Gerekiyorsa, kafa röntgeni, elektroansefalografi ya da bilgisayarlı beyin tomografisi isteyebilir. Beynin kendisi ağrıya duyarsızdır; ama beyni besleyen damarların çeperlerindeki küçük sinir uçları basınç değişikliklerine son derece duyarlıdır.
Gerginlik ve yorgunluk gibi birçok durum, basıncı etkilediÄŸinden, baÅŸ aÄŸrısı yapabilmekte, ama bunu nedeni tam olarak bilinmemektedir. AÄŸrı, “prostaglandin” denilen, maddeler aracılığıyla deriden, gözlerden, kulaklardan ve burundaki sinir uçlarından da beyne iletilebilir. En sık rastlanan baÅŸ aÄŸrıları, soÄŸuk algınlığı gibi hafif virüs enfeksiyonları ve aşırı dikkat ile endiÅŸe sonucu geliÅŸir. Bu aÄŸrılar, genellikle hafiftir. Migren, sinüs ve diÅŸlerdeki sorunlar, gözdeki sorunlar, zehirlenmeler, nevralji, beyin urları, menenjit baÅŸ aÄŸrısı yapar. Aşırı ölçülerde alkol ve tütün, baÅŸ aÄŸrısını neredeyse kaçınılmaz kılar. Kirli havalı yerlerde oturmak, kurÅŸun, karbonmonoksit zehirlenmeleri ve petrol gazları solumak da hafif, kronik baÅŸ aÄŸrısı yapabilir.
Belirtiler
BaÅŸ aÄŸrının sebeplerine göre aÄŸrı belirtileri bölge ve ÅŸiddet açısından farklılıklar göstermektedir. Migren: Beynin bir yarısındaki kan damarlarının, önce kasılıp sonra gevÅŸemesi sonucu oluÅŸtuÄŸu sanılan, ÅŸiddetli bir baÅŸ aÄŸrısı tipidir. Bazı kiÅŸiler migrene yatkındır; onlarda her çeÅŸit uyarı aÄŸrı nöbeti yapabilir. BaÅŸ aÄŸrısından önce kendini kötü hissetme, bulanık görme ve ışık parıltıları görme gibi çeÅŸitli belirtiler bulunabilir. Sinüsler ve diÅŸler: Bu bölgelerin iltihabı, söz konusu bölgede duyarlılığın yanı sıra, baÅŸ aÄŸrısı yapabilir. Gözler: DikiÅŸ dikmek gibi, gözleri yoran iÅŸler ve görme bozukluÄŸu olanların uygun gözlük takmaması kaÅŸ göz ve çevresinde aÄŸrıya neden olur. Zehirlenmeler: Yüksek ateÅŸle birlikte başın aÄŸrıması, genellikle bakterilerin ürettiÄŸi toksit (zehirli) ürünlere baÄŸlıdır. BaÅŸka toksik maddeler de baÅŸ aÄŸrısı yapabilir. Yüksek tansiyon: Gerilime baÄŸlı olan tansiyon yüksekliÄŸi, genellikle enseden baÅŸlayan bir baÅŸ aÄŸrısına neden olur. Nevralji: “Nevralji” sinir aÄŸrısı demektir. BaÅŸ ve yüz sinirleri nevraljisinde ansızın ÅŸiddetli baÅŸ aÄŸrısı olur, bazen bir fırça ya da tarakla dokunmak bile aÄŸrıyı baÅŸlatabilir.
Çok sık görülmemekle birlikte beyin urları, geçmeyen baÅŸ aÄŸrısına neden olabilirler. Bu durumda genellikle kusma gibi baÅŸka belirtiler de aÄŸrıya eÅŸlik eder. Urun yerinin ve uygun tedavinin saptanması için hastanın dikkatle muayene edilmesi gerekir. “Menenjit”, beyin ve omuriliÄŸi saran zarların iltihabıdır. Hasta ÅŸiddetli baÅŸ aÄŸrısı ile ense sertliÄŸinden yakınır ve ışıktan rahatsız olur. Menenjit için hastane tedavisi zorunludur.
Beyni besleyen kan damarlarının kaza sonucu hasar görmesi, kafatası ile beyin dokusu arasına kan sızmasıyla ya da kan pıhtısı oluşumuyla sonuçlanabilir. Bu durumun ilk bulgusu, apansızın başlayan şiddetli bir baş ağrısıdır. Bazen kendi kendine düzelebilir, bazen de cerrahi girişim gerektirir.
Tedavi
Belirtileri baş ağrısı ile başlayan birçok hastalık vardır. Bu yüzden hastanın vereceği bilgiler çok önemlidir. Hatta bazen tanı, muayeneye ya da testlere gerek kalmadan konulabilir. Bu nedenle hastanın başağrısının başlama zamanı, (varsa) ağrıdan önceki belirtilerini doktora söylemesi gerekir. Ağrı nöbetlerinin sıklığına ve ne kadar sürdüklerine ilişkin bilgiler de önemlidir. Hafif baş ağrılarının çoğu, aspirin gibi ağrı kesicilerle geçer. Aspirin etkisini, bedende, ağrıyı ileten prostaglandinlerin yapımını azaltarak gösterir. İlaç aldıktan sonra dinlenmek ve gevşemeye çalışmaktan başka yapılacak bir şey yoktur.
